Archwium > Numer 515 (07/2016) > Reportaż > JAK POKAZAĆ ŚWIĘTOŚĆ

JAK POKAZAĆ ŚWIĘTOŚĆ
Ikona jest jak ten sam tekst przetłumaczony na różne języki. Obowiązuje kanon, ale każdy napisze ją inaczej.

FOT. PROFIMEDIA, NATIONAL GEOGRAPHIC


Kanoniczną ikonę pisze się na sklejonych deskach. Listwy o szerokości 5–7 cm muszą być ułożone słojami na przemian i spojone dębowymi szpongami, co zapobiega wypaczeniu drewna. Zarówno technologia tworzenia ikony, jak i sposób przedstawiania postaci, barwy i napisy mają znaczenie symboliczne. Samo drewno symbolizuje rajskie drzewo życia, a wydrążone w środkowej desce płytkie wgłębienie, czyli kowczeg – Arkę Przymierza. Przyklejone do desek płótno nawiązuje do legendy o mandylionie, pierwszej ikonie Chrystusa powstałej jeszcze za Jego życia na ziemi. Najlepiej użyć kleju skórnego lub kostnego, ponieważ wszystkie materialne składniki ikony muszą mieć pochodzenie naturalne. Płótno gruntuje się zaprawą klejowo- -kredową. Kanon nakazuje nałożyć 12 warstw symbolizujących 12 apostołów i 12 pokoleń Izraela. Po wyschnięciu zaprawy ikonopis szlifuje ją i nanosi rylcem szkic od ręki albo ze wzornika. Potem nakłada farbę z naturalnych pigmentów z dodatkiem żółtka jako spoiwa oraz złocenia (kiedyś używano 24-karatowego złota w płatkach) i umieszcza napisy w języku greckim lub staro-cerkiewno-słowiańskim z imionami świętych lub objaśnieniami scen. Na końcu obraz pokrywa kilkoma warstwami werniksu z gotowanego oleju i sykatywy. Postaci na ikonie – Chrystus, aniołowie, Matka Boska i święci – oraz wydarzenia z Pisma Świętego muszą być przedstawione zgodnie z kanonem ikonograficznym. Twarze na kanonicznych ikonach mają wydłużone proporcje. Ich duże oczy symbolizują duchowość, wąskie nosy – szlachetność, a wąskie usta – zamknięcie na zmysłowe pokusy. Ciało zawsze spowite jest w szaty nieujawniające jego wyraźnych zarysów. Kolory są czyste, nigdy nie miesza się barw. Na obrazach nie ma cienia, a czerń zarezerwowana jest tylko do przedstawień zstąpienia do otchłani, ukrzyżowania i Bożego Narodzenia (czernią malowano jaskinię, w której według wschodniej tradycji przyszedł na świat Chrystus). Ikony malowane są płasko, przeważnie bez perspektywy linearnej. Często stosowana jest tzw. perspektywa odwrócona, w której punkt zbiegu linii perspektywy nie znajduje się na ikonie, ale w miejscu, w którym przebywa osoba modląca się. Często też najważniejsze osoby namalowane są w większej skali. W prawosławiu odstąpienie od kanonu uważane jest za herezję.

Połowa marca tego roku, klasztor ojców dominikanów w Gdańsku. Na długim stole stoi krzesło spowite w błękitnoszarą draperię. Wokół siedzą kobiety pochylone nad deseczkami. Są w różnym wieku, od trzydziestolatek do starszych pań. Chwilę wcześniej odmówiły modlitwę. „Boski Mistrzu wszystkiego, co istnieje, oświeć i kieruj duszą i ciałem swoich sług. Prowadź ich ręce, aby mogli godnie i doskonale przedstawić Twój obraz, obraz Świętej Twojej Matki i wszystkich Twoich świętych” – prosiły. Teraz ćwiczą malowanie szat. – Chodzi o właściwy ruch pędzla i uzyskanie różnych odcieni poprzez nakładanie kolejnych warstw farby. W tradycyjnych ikonach farb nie wolno mieszać, cieniowanie szat uzyskuje się poprzez warstwy tego samego koloru – wyjaśnia Elżbieta Długosz, prowadząca warsztaty pisania ikon.

 

(...)

Dostęp do treści serwisu jest płatny.


Aby wyświetlić pełny tekst musisz być zalogowany
oraz posiadać wykupiony dostęp do tego numeru.


Małgorzata Wyszyńska - przez 13 lat była dziennikarką "Gazety Wyborczej" w Poznaniu, specjalizowała się w tematyce społecznej i reportażu. Przez kolejnych 10 lat pracowała w miesięczniku "Press", gdzie zajmowała się problemami etycznymi mediów, prasą, a także lokalnymi i regionalnymi rozgłośniami radiowymi. Obecnie jest freelancerem. Mieszka w Poznaniu. (wszystkie teksty tego autora)

     


zobacz także

NIEDZIELA ZMARTWYCHWSTANIA/ SAMOLOT STARTUJE POD WIATR

JEŚĆ CZY NIE JEŚĆ

SCHRONIENIE

DO KOGÓŻ PÓJDZIEMY?

Etyka przeciw nienawiści


komentarze



Facebook