POTOP
Nawet ci, którzy wierzą w historyczność wszystkich opowiadań biblijnych, z trudem akceptują to, że statek takich rozmiarów mógł powstać w tamtych czasach i że mógł się utrzymać na wodzie przez czterdzieści dni!

zdjęcie: MICHAEL.PO FLICKR


Michał Wilk

Pod adresem opowiadania o potopie – zarówno w niezłych publikacjach popularnonaukowych, jak i w licznych tekstach autorów szukających tanich sensacji – regularnie powtarzają się te same oskarżenia: Przecież opowiadanie o potopie to mit przejęty z kultur Wschodu! Opis potopu znany jest we wcześniejszych mitach starożytnych. Jak w ogóle wierzyć w arkę? Technologia budowania statków w zamierzchłej starożytności nie była tak rozwinięta! Mamy uwierzyć, że wszystkie zwierzęta tego świata razem mieszkały na jednej arce? Czy potop nie oznacza wielkiej porażki Boga? Większa część ludzkości zasługuje tylko na śmierć. Czy to znaczy, że człowiek się Panu Bogu nie udał? Czy Pan Bóg musiał unicestwić grzeszników?

Mit pożyczony od Babilończyków

To prawda, opowiadanie o potopie to mit przejęty z kultur Wschodu. Przypominanie tego to jak wyważanie otwartych drzwi, ale – dla jasności – powiem to jeszcze raz: dziś wśród egzegetów nikt w zasadzie nie ma wątpliwości, że opowiadanie o potopie znane jest we wcześniejszych mitologiach starożytnych, a wersja biblijna jest mocno inspirowana przede wszystkim babilońskim eposem o Gilgameszu i akadyjskim mitem o Atrahasisie.

W powyższym stwierdzeniu nie ma nic zaskakującego, jeśli weźmiemy pod uwagę, że Izraelici byli w niewoli babilońskiej (597/586/582 p.n.e. – 539 p.n.e.). W Mezopotamii pierwszy raz spotkali się z literaturą piękną, imponującymi gatunkami literackimi, z cudowną prozą i poezją oraz z zaawansowanymi technikami poetyki semickiej. Przed niewolą babilońską tradycja literacka Izraela ograniczała się do prostych, krótkich inskrypcji o charakterze użytkowym, natomiast po niewoli powstały dojrzałe i piękne literacko opowieści. Właśnie wtedy prowincjonalny język hebrajski stopniowo zaczął ustępować aramejskiemu, którym w takiej czy innej odmianie posługiwała się cała cywilizacja Wschodu, a do tradycji ustnej Izraela, która później zostanie spisana jako Biblia, weszły opowieści inspirowane mitologią Wschodu – pieśń o stworzeniu świata, opowieść o wieży Babel czy o potopie. Niewola babilońska była niewolą – powiedziałbym – dość opatrznościową. Być może bez niej nigdy nie powstałaby Biblia, gdyż to w Mezopotamii Izraelici nauczyli się języka i gatunków wielkiej literatury.

Mityczna arka, a nie historyczny Titanic

Nie musimy wierzyć w historyczność opowiadania o arce, gdyż – jak już napisałem – opowiadanie o potopie to mit. Rozmiary arki, owszem, są imponujące: „Długość – trzysta łokci, pięćdziesiąt łokci – jej szerokość i wysokość jej – trzydzieści łokci” (Rdz 6,14–16). Taki opis działa na wyobraźnię czytelnika. Ale jeśli przeliczymy to na nasze jednostki i wyobrazimy sobie ogromną drewnianą łódź mającą około 60 metrów wysokości, 151 metrów długości i 26 metrów szerokości, to ostatecznie wyobraźnia ulegnie logice rozumu. Dla porównania dodam, że transatlantyk Titanic miał ponad 53 metry wysokości, prawie 269 metrów długości i ponad 29 metrów szerokości. Nawet ci, którzy wierzą w historyczność wszystkich opowiadań biblijnych, z trudem akceptują to, że statek takich rozmiarów mógł powstać w tamtych czasach i – co więcej – że mógł się utrzymać na wodzie przez czterdzieści dni!

To, że tekst jest mitem, nie oznacza jednak, że nie jest prawdziwy. Nie możemy redukować pojęcia prawdy do jednego jej aspektu: historyczności. W micie, podobnie jak w dobrej poezji czy wyrafinowanej fikcji literackiej, liczne literackie symbole przekazują nam ponadczasową bezcenną prawdę właściwą dla danego gatunku. Podam tylko jeden przykład – dotyczy on samej nazwy arki.

(...)

Dostęp do treści serwisu jest płatny.


Aby wyświetlić pełny tekst musisz być zalogowany
oraz posiadać wykupiony dostęp do tego numeru.


Michał Wilk - ur. 1981, biblista, wykładowca WSD Zakonu Pijarów, WSD Zakonu Redemptorystów oraz Dominikańskiego Studium Filozofii i Teologii, założyciel i redaktor portalu BibleNote+ (dawniej: Orygenes+). Mieszka w Krakowie. (wszystkie teksty tego autora)

     


zobacz także

GENEALOGIA JEZUSA CHRYSTUSA

LIST PRZEPISYWANY NOCĄ

JÓZEF, KTÓRY WYCHOWAŁ BOGA

SWING, KOBIETA I DIABEŁ

Szwajcarski islam


komentarze



Facebook